این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی به بررسی تأثیر جهل مرکب بر معافیت از مجازات، با تکیه بر مبانی اصولی و حقوقی می‌پردازد. جهل مرکب، به‌عنوان ناآگاهی همراه با باور اشتباه، چالش‌های متعددی را در نظام عدالت کیفری ایجاد کرده است. در قانون مجازات اسلامی، محور تشخیص معذوریت بر تمایز میان جهل موضوعی و حکمی نهاده شده است؛ در حالی‌که مبانی اصولی و حقوقی بر معیار «تقصیر» و «قصور» تأکید دارند. این پژوهش نشان می‌دهد که در صورت کوتاهی مرتکب در کسب آگاهی (جهل تقصیری)، معذوریت منتفی است؛ در حالی‌که اگر جهل ناشی از عوامل خارج از اراده (جهل قصوری) باشد، امکان معافیت وجود دارد. یافته‌های تحقیق بیانگر خلأهای موجود در قوانین کیفری ایران است و بر ضرورت اصلاح مقررات با تأکید بر مفهوم تقصیر و قصور تأکید می‌کند. در پایان، راهکارهایی برای تقویت عدالت کیفری، شفاف‌سازی مفاهیم جهل و اشتباه، و ارتقای دقت دادرسی ارائه شده است.
)