تحلیل فرآیند هویت دهی مجرمانه بر اساس نظریه کنش متقابل اجتماعی با تأکید بر نظریه های نوین جرم شناسی

نوع مقاله : مقاله تخصصی

نویسنده

دانش پژوه دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی، مدرسه عالی علوم انسانی، حکمت و تاریخ، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایران

چکیده

 هدف این پژوهش تحلیل فرآیند هویت دهی مجرمانه بر اساس نظریه کنش متقابل اجتماعی با تأکید بر برخی نظریه های نوین جرم شناسی است. این مطالعه می کوشد نشان دهد چگونه برچسب زنی اجتماعی، تعاملات نمادین و واکنش نهادهای رسمی و غیررسمی میتوانند در شکل گیری و تثبیت هویت مجرمانه در افراد نقش ایفا کنند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه ای انجام شده است. در این چارچوب، نظریه کنش متقابل اجتماعی و نظریه برچسب زنی به عنوان مبانی نظری اصلی بررسی شده و در کنار آن، دیدگاههای نوین جرم شناسی از جمله جرم شناسی فرهنگی و نظریه فشار مورد تحلیل قرار گرفته اند تا ابعاد مختلف فرآیند هویت دهی مجرمانه تبیین شود. یافته ها نشان میدهد که هویت مجرمانه صرفاً نتیجه انتخاب فردی نیست، بلکه در بستر تعاملات اجتماعی و واکنشهای نهادهای کنترل اجتماعی شکل می گیرد. برچسب زنی منفی، طرد اجتماعی و مواجهه مکرر با نهادهایی مانند پلیس، مدرسه و زندان میتواند به شکل گیری انحراف ثانویه و درونی سازی نقش مجرمانه در فرد منجر شود. همچنین فرهنگهای فرعی، محرومیت های ساختاری و بازنمایی های رسانه ای در تقویت و تداوم این هویت نقش مؤثری دارند. بر اساس نتایج پژوهش، پیشگیری از تثبیت هویت مجرمانه نیازمند توجه به پیامدهای اجتماعی برچسب زنی و اصلاح شیوه های برخورد نهادهای رسمی با افراد در معرض انحراف است. اتخاذ رویکردهای حمایتی، کاهش طرد اجتماعی و تقویت برنامه های مداخله زودهنگام میتواند در جلوگیری از درونی شدن هویت مجرمانه و کاهش گرایش به رفتارهای بزهکارانه مؤثر باشد 

کلیدواژه‌ها


امینی، مجتبی. (۱۳۹۶). پیشگیری از جرم با تأکید بر رویکردهای اجتماعی و اقتصادی. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
درویشیان، مریم. (۱۳۹۰). نظریه‌های جرم‌شناسی: مفاهیم و رویکردها. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رضایی، سعید. (۱۳۹۸). بازتعریف هویت اجتماعی در فرایند انحراف و جرم: مطالعه‌ای بر اساس نظریه‌های اجتماعی. تهران: بی‌نا.
ساعی، علی. (۱۳۹۲). توانمندسازی اجتماعی: مفاهیم و کاربردها. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
شجاعی، مهدی. (۱۳۹۲). توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی در توسعه پایدار. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
شیری، سجاد. (۱۳۹۰). بررسی کار عمومی به‌عنوان جایگزین زندان. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
کمالی، نادر. (۱۳۹۵). جرم‌شناسی: تئوری‌ها و روش‌ها. تهران: انتشارات معارف.
کوهستانی، نوید. (۱۳۹۵). محرومیت اجتماعی و جرم: تحلیل و تفسیر بزهکاری در جوامع معاصر. تهران: انتشارات پارسه.
محمدی، سعید. (۱۳۹۶). نظریه‌های نوین جرم‌شناسی و جامعه‌شناسی جنایی. تهران: نشر نگاه دانش.
محسنی، مرتضی. (۱۳۹۴). بررسی برنامه‌های درمانی در پیشگیری از جرم و بازپروری مجرمان. تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم اجتماعی.
نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (۱۳۹۳). نظریه‌های اجتماعی و جرم‌شناسی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
Bazemore, G., & Umbreit, M. (1995). A Comparison of Four Restorative Conferencing Models. The Australian and New Zealand Journal of Criminology, 28(2), 113-132.
Becker, Howard S. (1963). Outsiders: Studies in the Sociology of Deviance. New York: Free Press.
Blumer, H. (1969). Symbolic interactionism: Perspective and method. Prentice-Hall.
Clarke, R. V., & Cornish, D. B. (1985). Modeling offenders’ decisions: A framework for research and policy. Crime and Justice, 6, 147-185.
Ferrell, J. (1999). Cultural criminology. Northeastern University Press.
Hirschi, T. (1969). Causes of delinquency. University of California Press.
Lemert, Edwin M. (1951). Social pathology. New York: McGraw-Hill.
Mead, G. H. (1934). Mind, self, and society. University of Chicago Press.
Merton, R. K. (1948). Social Theory and Social Structure. Free Press.